In totaal
116.871
steunbetuigingen
 


 

UIT VRIJE WIL


Uit Vrije Wil heeft vanaf februari 2010 actie ondernomen om stervenshulp bij voltooid leven wettelijk mogelijk te maken. Zelfbeschikking en professionele, beroepsmatige hulp zijn daarbij de kernbegrippen. Ook al heeft Uit Vrije Wil veel resultaat geboekt, ons doel hebben wij helaas nog niet bereikt. Het is aan anderen - wellicht een (iets) jongere generatie dan de leden van de initiatiefgroep - om onze inzet voort te zetten.

 

Deze website blijft zo lang als dat zinvol is, in de lucht. Dit om steunbetuigers van het Burgerinitiatief Voltooid Leven, sympathisanten en belangstellenden van de ontwikkelingen op de hoogte te houden. 

 

HET LAATSTE NIEUWS

Na de commotie over het rapport van de Adviescommissie Voltooid leven, dat op 4 februari 2016 uitkwam, is het nu wachten op de reactie van het Kabinet. Over het algemeen reageert Minister Schippers snel, maar nu neemt ze de tijd. Intussen heeft D66 aangekondigd in het najaar met een Initiatiefwet Voltooid Leven te komen. De NVVE en de Coöperatie Laatste Wil dringen bij de Tweede Kamer aan op een proefneming. In een gecombineerde commissievergadering van VWS en V&J, die in het najaar wordt voorzien, zal tot uiting komen hoe de verschillende politieke partijen op het kabinetsstandpunt en op het rapport reageren.

 

Het rapport-Schnabel (zo genoemd naar de voorzitter van de adviescommissie) heeft heel wat los gemaakt, voornamelijk kritiek.


Aan de opdracht wordt niet voldaan. In plaats van te adviseren over de juridische mogelijkheden en de maatschappelijke dilemma's met betrekking tot hulp bij zelfdoding aan mensen die hun leven voltooid achten, wordt er uitsluitend gerapporteerd over de juridische onmogelijkheden.

De groep waar het om gaat, lijkt klein. De euthanasiewet biedt voldoende ruimte om het merendeel van de 'voltooid leven'-problematiek te ondervangen, stelt de adviescommisssie.

Een visie op de toekomst ontbreekt. Van welke prognoses over de vergrijzing gaat de adviescommissie uit? Geen!

Het ervaren van een voltooid leven valt te voorkomen. Aandachts-punten zijn eenzaamheid bestrijden en zelfredzaamheid vergroten. Maar slaan deze aandachtspunten wel op voltooid leven? De adviescommissie geeft zelf als definitie van mensen met een voltooid leven dat zij veelal op leeftijd zijn, naar hun eigen oordeel geen levensperspectief meer hebben en dat zij als gevolg daarvan een persisterende, actieve doodswens ontwikkeld hebben.


Van het rapport blijft weinig heel, maar het positieve gevolg is dat de politiek en dan met name de VVD, PvdA, D66 en GroenLinks het er niet bij willen laten zitten en broeden op de vraag hoe uit de impasse te geraken. Wij kunnen deze partijen een handje helpen door voor hun e.e.a. op een rijtje te zetten.


OPLOSSINGSMOGELIJKHEDEN VOOR DE HULPVRAAG BIJ VOLTOOID LEVEN


A. Het wetsvoorstel van Uit Vrije Wil nieuw leven inblazen

(Onder de button wetgeving is de Wet toetsing Stervenshulp aan ouderen te vinden.)

Kort gezegd: ouderen boven de 70, die hun leven voltooid achten, kunnen hulp bij zelfdoding krijgen via een gecertificeerde stervenshulpverlener. Hierbij staat de zelfbeschikking voorop en wordt het monopolie van artsen doorbroken. Als nadelen ziet de adviescommissie Schnabel dat bij hantering van de criteria 'vrijwillig, weloverwogen en duurzaam' de hulp bij zelfdoding vrijwel een 'recht' lijkt te zijn en dat de hulpverlener instrumenteel wordt ingezet. Daarover kan men verschillen, maar één ding is zeker: de doodswens van de oudere wordt geëerbiedigd en uitgevoerd.

De nieuwe beroepsgroep van stervenshulpverleners kan op twee manieren worden gevormd:

1) Door mensen die ervaring hebben met existentiële en terminale problematiek zoals geestelijk verzorgers, psychologen, enz. Zie de Memorie van Toelichting bij het wetsontwerp. Ook consulenten NVVE komen in aanmerking. Zij dienen een gespecialiseerde opleiding tot stervenshulpverlener te volgen. De euthanatica zouden via een aan de 'stichting stervenshulp aan ouderen' verbonden arts verstrekt worden.

2) Nieuw alternatief kan zijn: door consulenten euthanasie (gespecialiseerde verpleegkundigen) van de Levenseindekliniek. Keuze voor deze beroepsgroep biedt de meeste zekerheid voor politiek en samenleving dat de technische handeling in deskundige handen is. Bovendien is men al opgeleid.


De gespecialiseerde vervolgopleiding onder 1) met BIG-registratie in het vooruitzicht zou wellicht door de Levenseindekliniek gegeven kunnen worden. Uit Vrije Wil koos ervoor dat deze gecertificeerde hulpverleners over de dodelijke middeln kunnen beschikken via een recept, uit te schrijven door een aan de 'stichting stervenshulp voor ouderen' verbonden arts.

Valt de keuze op 2), dan is de opleiding al achter de rug en kunnen deze hulpverleners c.q. consulenten de gesprekken voeren, etc. en bij een positief besluit een aan de Levenseindekliniek verbonden arts vragen een recept uit te schrijven. Bij dit alternatief zijn de consu-lenten ingebed in een professionele organisatie met standaarden, protocollen en toezicht.


De leeftijd van 70 jaar die Uit Vrije Wil heeft gesteld t.a.v. voltooid leven, is arbitrair. Van leeftijdsdiscriminatie is echter geen sprake, zegt ethica Prof. Dr. Heleen Dupuis. Het onderscheiden van leeftijd bij overheidsmaatregelen is zeer op zijn plaats, als de redenen daarvoor relevant zijn.


B. Voltooid Leven onder de Euthanasiewet (Wtl) brengen

Daartoe zouden het arrest Brongersma en hetgeen tijdens de parlementaire behandeling van de Wtl is aangegeven nl. dat met de Wtl niet werd beoogd om de situatie van mensen die 'klaar met leven' zijn te regelen, niet langer als norm moeten gelden. De wetgever kan daartoe actie ondernemen.

Votooid leven zonder medische grondslag voor het lijden kan expliciet onder de Wtl gebracht worden. De oorsprong van het lijden is niet bepalend voor de mate waarin het lijden wordt ervaren. Een groot nadeel van deze optie is: barmhartigheid in plaats van zelfbeschikking staat voorop bij hantering van de zorgvuldigheids-criteria vrijwillig, weloverwogen en ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Hierbij laten we buiten beschouwing dat met deze optie niet álle ouderen met voltooid leven zijn geholpen (men moet immers voor de arts overtuigend ondraaglijk en uitzichtloos lijden). En dan te beseffen dat 77% van de artsen het niet denkbaar vindt hulp bij voltooid leven te verlenen zonder medische grondslag.


C. Het toestaan van een proefneming ter oplossing van de voltooid leven problematiek

Om de patstelling die het rapport Schnabel veroorzaakt heeft, te doorbreken is het toestaan van een 'pilot stervenshulp voltooid leven' een aanvaardbare tussenstap. (Voltooid leven zonder medische problematiek wel te verstaan.) 

Doel van deze pilot is om aan te tonen dat een zorgvuldige en toetsbare werkwijze waarbij hulpverleners worden ingezet, mogelijk is. Zie ook A onder punt 1) en 2).

In het kader van wetenschappelijk onderzoek zou het toegestaan moeten worden via een proefproject naar oplossingen te zoeken die de praktische problemen waarmee ouderen met een voltooid leven problematiek zonder medische grondslag zich geconfronteerd zien, te ondervangen. Als organisatie voor een dergelijke pilot lijkt de Levenseindekliniek het beste geëquipeerd.


Tot zover de oplossingsmogelijkheden.

 

Hieronder wordt u in de eerste plaats geïnformeerd over de resultaten van Uit Vrije Wil tot nu toe. Vervolgens wordt uiteengezet dat de drie wegen voor hulp bij voltooid leven thans door de politiek geblokkeerd zijn. Tenslotte krijgt u inzicht in de acties die geleid hebben tot de positie van Uit Vrije Wil in het debat en de positieve gevolgen daarvan.

 

DE VERDIENSTEN VAN UIT VRIJE WIL

 

Het Burgerinitiatief Voltooid Leven waarvan de start op 10 februari 2010 plaatsvond, heeft veel los gemaakt. 116.871 personen onderschreven in zeer korte tijd de volgende doelstelling: De legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dit op hun nadrukkelijk verzoek en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid.

 

Met voldoening kunnen wij terugkijken op de volgende resultaten:

 

-       De maatschappelijke discussie heeft geleid tot een toename van het maatschappelijk draagvlak;

-       Het taboe op praten en schrijven over het sterven en de dood is doorbroken;

-       Het onderwerp ouderen die hun leven voltooid achten staat op de politieke agenda;

-       De artsenorganisatie KNMG is door Uit Vrije Wil tot een ruimer standpunt gebracht;

-       De Commissie van Wijzen die Minister Schippers heeft ingesteld, ligt in het verlengde van de door Uit Vrije Wil bepleite Staatscommissie Voltooid leven.

 

DRIE WEGEN VOOR HULP BIJ VOLTOOID LEVEN GEBLOKKEERD

 

Ouderen met voltooid leven staan volledig in de kou als zij om hulp vragen. Destijds gaf Uit Vrije Wil aan - lang voordat het rapport Schnabel werd uitgebracht - dat drie wegen voor hulp bij voltooid leven worden geblokkeerd:

 

  1. De Euthanasiewet;
  2. De wet Stervenshulp aan ouderen van Uit Vrije Wil;
  3. De weg die Albert Heringa heeft gevolgd.

 

Ad 1.

Iemand helpen bij de geboorte is geen probleem, maar wanneer hulp gevraagd wordt bij het zelfgewilde einde laat de arts het afweten. Bovendien is het niet meer van deze tijd om de arts een bepalende rol te geven in de zorgvuldigheidseis 'uitzichtloos en ondraaglijk' lijden. 


Wél heeft de KNMG onder druk van Uit Vrije Wil haar standpunt over de reikwijdte van de Euthanasiewet verruimd. Een optelsom aan ouderdomskwalen, zonder dat één van deze kwalen fataal hoeft te zijn, valt nu ook binnen deze wet. Hiernaar verwijst het gerechtshof in Arnhem ook wanneer het zegt dat de noodtoestand, zoals die waarop Heringa zich beriep, niet snel meer zal voorkomen. Immers, thans zou de Euthanasiewet wél open staan voor de stervenswens van Heringa's moeder, zo is de redenering. Bij weigering van de huisarts is er altijd nog de Levenseindekliniek als waardige achtervang. Bijkomstigheid is dat deze uitspraak tevens niets meer heel laat van het arrest Brongersma. 


Het verbrede standpunt van de KNMG is een hele verbetering, maar voltooid leven is nu eenmaal geen medische kwestie. Willen sterven is geen ziekte, maar een normale geestelijke ontwikkeling bij veel oude mensen. De wens om te sterven is van existentiële betekenis en eigenlijk zou een arts er niet voor moeten terugdeinzen zijn kennis en kunde ook in dit geval aan te wenden. Als de artsenfederatie de vereiste van een medische grondslag blijft volhouden, dan zal een andere (wettelijke) weg moeten worden ingeslagen.

 

Ad2.

Uit Vrije Wil heeft een proeve van wet gemaakt om aan te tonen hoe hulp bij voltooid leven wettelijk geregeld kan worden. Het kabinet en de meerderheid van de Tweede Kamer wijzen het burgerwetsvoorstel echter af. Zie verderop in dit verslag.

 

De proeve van wet van Uit Vrije Wil verduidelijkt de handelwijze. Volgens deze wet toetst een opgeleide, BIG-geregistreerde stervenshulpverlener of een vraag om hulp bij zelfdoding vrijwillig, weloverwogen en duurzaam is. ‘Uitzichtloos en ondraaglijk lijden’ is geen criterium voor beoordeling door anderen, de oudere bepaalt dat zelf. De hulpverlener biedt de oudere vervolgens professionele ondersteuning en hulp. Ook reikt zij/hij het dodelijke middel aan. Dit alles is omkleed met veel waarborgen voor zorgvuldigheid en toetsbaarheid. Uit Vrije Wil pleit niet voor vrije verkrijgbaarheid van euthanatica. Dat vindt zij maatschappelijk onaanvaardbaar.

 

Ad3.

De weg die Albert Heringa heeft gevolgd door zijn moeder Moek hulp bij zelfdoding te verlenen, is de derde geblokkeerde weg. Heringa is weliswaar vrijgesproken, maar de strafbaarheid van hulp bij zelfdoding blijft overeind. Voor Heringa gold volgens het gerechtshof een noodtoestand, omdat in 2008 de euthanasiepraktijk nog niet kon beschikken over het vernieuwde standpunt van de KNMG uit 2011 waarbij een opeenstapeling van ouderdomskwalen ook als euthanasiegrond binnen de Euthanasiewet voldoet. 

 

Of deze weg begaanbaar moet worden is de vraag. Grootste probleem daarbij is de oncontroleerbaarheid van de hulp wanneer artikel 294, lid 2 uit het Wetboek van Strafrecht geschrapt gaat worden. Hulp is niet zondermeer ‘goed’. Er kunnen economische en emotionele motieven aan ten grondslag liggen als familie, vrienden of buren de hulpverlener worden. Bovendien speelt onkunde, het ontbreken van de nodige kennis bij het toedienen van dodelijke middelen, een rol. Het kan ernstig fout gaan. Voor Uit Vrije Wil telt zwaar de zorgvuldigheid van onafhankelijke en deskundige hulp; familieleden krijgen daarin bij het levenseinde van naasten geen betwistbare rol. Wél kunnen zij naast de stervenshulpverlener voor hun dierbare tot het einde toe van liefdevolle betekenis zijn.

 

DE CONCRETE GESCHIEDENIS VAN UIT VRIJE WIL

 

Uit Vrije Wil kwam met een reuze klap binnen. Tien dagen na de persconferentie in Nieuwspoort en de lancering van de website op 10 februari 2010 waren al de voor het burgerinitiatief benodigde 40.000 steunbetuigingen binnen. Uiteindelijk werden op 18 mei 2010 116.871 (schriftelijke en digitale) steunbetuigingen bij de Tweede Kamer ingediend.

 

Van begin af aan heeft een initiatiefgroep van min of meer bekende Nederlanders de kar getrokken. Ouderen die voor ouderen opkomen en zich verdienstelijk hebben gemaakt in de politiek, kunst en cultuur, de media, de gezondheidszorg en de wetenschap. De Initiatiefgroep Uit Vrije Wil heeft bestaan uit:

 

Hedy d’Ancona, Yvonne van Baarle, Wouter Beekman, Frits Bolkestein, Mies Bouwman, Marie-José Grotenhuis, Eylard van Hall, Jit Peters, Milly van Stiphout-Croonenberg, Theo Strengers, Eugène Sutorius, Dick Swaab, Katuscha Tellegen, Jan Terlouw, Paul van Vliet.

 

Omdat een burgerinitiatief voor behandeling in de Tweede Kamer een uitgewerkt voorstel moest zijn, heeft de initiatiefgroep een proeve van wet gemaakt. Eugène Sutorius en Jit Peters namen het voortouw. Dit wetsvoorstel diende als uitgangspunt voor de hoorzitting van de commissies voor Veiligheid en Justitie en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 16 februari 2011 waarin leden van de initiatiefgroep de gelegenheid kregen de voorgestane maatregelen te verduidelijken. 

 

Vervolgens werden op 18 mei 2011 rondetafelgesprekken gevoerd met ethici, wetenschappers, relevante organisaties, publicisten en ervaringsdeskundigen.

 

In de aanloop naar het Kamerdebat heeft ook de NVVE zich niet onbetuigd gelaten. Zij promootte de website Geachtekamerleden.nl waarop 4200 burgers reageerden met vaak schrijnende verhalen over de dood van een geliefd persoon. Op 17 januari 2012 kregen de woordvoerders ethiek van de politieke partijen 1000 geselecteerde, gebundelde verhalen over voltooid leven als petitie aangereikt.

 

Het burgerinitiatief werd in de Tweede Kamer uiteindelijk plenair behandeld op 8 maart 2012. Dat was een bijzondere gebeurtenis. Het NOS-journaal besteedde er uitvoerig aandacht aan. Ook voor de leden van de Tweede Kamer was het buitengewoon. Zo vaak komt het niet voor dat een burgerinitiatief op de agenda staat.

 

Door de aangenomen motie-Klijnsma werd bepaald dat het burgerinitiatief betrokken zou worden in de kabinetsreactie op de tweede evaluatie van de Euthanasiewet. Het burgerinitiatief was dus behandeld, maar kwam toch ook weer terug.

 

Op 30 september 2013 kreeg Uit Vrije Wil voor het laatst de gelegenheid haar standpunt in de Tweede Kamer toe te lichten. Dat was in een rondetafelgesprek dat de Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport hield over de tweede evaluatie van de Euthanasiewet en de kabinetsreactie daarop. Uit de voorliggende kamerstukken kwam het volgende naarvoren. 

 

Het kabinet is van mening dat er na jarenlange discussie een evenwicht is gevonden voor het handelen rond het levenseinde. (Uit Vrije Wil deelt deze mening in het geheel niet, want de discussie is nog nooit zo hoog opgelaaid.) De hoofdredenering om het wetsvoorstel van Uit Vrije Wil af te wijzen is echter dat het zich niet goed zou verhouden tot het huidige stelsel. (In het position paper van Uit Vrije Wil wordt dat weerlegd.)


Onder het motto 'Waar een wil is, is een weg' drong Uit Vrije Wil er bij die gelegenheid ten slotte op aan om - als het niet anders kan - een Staatscommissie Voltooid Leven in te stellen. "Dat betekent wél uitstel, maar u geeft ouderen met een voltooid leven in ieder geval hoop op een oplossing."


Hiermee is een einde gekomen aan Uit Vrije Wil en het door haar geïnitieerde burgerinitiatief. Ons doel - een veilige hulpverlenersroute voor oude mensen van 70 jaar en ouder die hun leven voltooid achten - is nog niet bereikt, maar de initiatiefleden zijn ervan overtuigd: het komt! 

 


Deze site wordt voor onbepaalde tijd aangehouden teneinde belangrijk nieuws en toekomstige ontwikkelingen met u te kunnen delen. (Update 28 juli 2016)

 

 

 

 

 

Deel deze site met uw relaties: